top of page
  • Foto van schrijverNetwerk conceptueel bouwen

Themasessie: 'Het belang van gezond wonen'

Bijgewerkt op: 27 mrt.


Bij de realisatie van nieuwe woonomgevingen wordt gezondheid een steeds belangrijker thema. Een gezonde leefomgeving wordt als prettig ervaren, nodigt uit tot gezond gedrag en de druk op de gezondheid is er zo laag mogelijk. Maar geven we wel voldoende waarde aan de gezonde prestaties van de woning en de woonomgeving?


Met de Woonstandaard 3.0 als onderlegger zijn we samen met Monique de Kok van de GGD, Robbert Snep van de WUR, Marleen Spiekman van TNO, Jos Lichtenberg van Living LAB 040 en leden van het NCB de verdieping in gegaan. Een inspirerende zoektocht naar mogelijke prestatie-eisen!

Kernwaarden gezonde leefomgeving

Geef ieder project kernwaarden voor een gezonde leefomgeving. Dat is volgens Monique de Kok van de GGD een belangrijk startpunt. Het geeft handvatten om gezond gedrag makkelijk en leuk te maken. Gezond wonen gaat over hoe de gebruiker zijn of haar woning gebruikt en ervaart, over de installaties, materialisatie, over de eisen aan het woningconcept én hoe de woonomgeving wordt ervaren. De kernwaarden voor een gezonde leefomgeving zijn onder te verdelen in woonomgeving, mobiliteit en gebouwen. Denk aan:

- Overlastgevende bedrijven staan op afstand

- Wonen en druk verkeer zijn gescheiden

- Functies (wonen, werken, voorzieningen) zijn goed gemengd

- Kinderen groeien op in een rookvrije omgeving

- De leefomgeving is voor iedereen toegankelijk en veilig

- De leefomgeving draagt bij aan gezond gewicht > verleiden tot gezond gedrag

- Voor iedereen zijn er dichtbij aantrekkelijke plekken:

o Groen en water

o Stille en levendige plekken

o Koele plekken

o Spelen en bewegen

- Gezonde mobiliteit > fietsen en lopen stimuleren

- Tussen kernen zijn goede OV-verbindingen

- Minimaal 1 zijde (gevel) is aangenaam

- Binnenklimaat is prettig en gezond

- Er zijn voldoende betaalbare, levensloopgeschikte woningen


Bij deze waarden draait het om positieve gezondheid; het vermogen regie te voeren op de sociale, fysieke en emotionele uitdagingen in het leven. Zie de stad als een gezonde habitat, waarbij bewegen, ontmoeten en ontspannen centraal staan. Dit heeft positieve invloed op lichaamsfuncties (hoe gezond en fit ben je), mentale welbevinden (ben je vrolijk, kun je goed communiceren), zingeving (kun je je idealen bereiken), kwaliteit van leven (woon je veilig), meedoen (heb je sociale contacten) en het dagelijks functioneren (voor jezelf zorgen). Dit heeft allemaal een relatie met de omgeving, zoals luchtkwaliteit, geluidshinder, groen in de buurt en het hebben van leuke buren. Een gezonde leegomgeving stimuleert creativiteit, gezamenlijkheid, zorgt voor mentaal herstel, meer beweging en een positieve stemming. Het ervaren van hinder heeft grote impact op de beleving van een gezonde leefomgeving. Last van geluid geeft stress en bezorgdheid over de invloed van de omgeving op de gezondheid kan het welzijn sterk beïnvloeden. De grote vraag is natuurlijk: Hoe integreer je dit in een conceptueel bouwproces? De kernwaarden gezonde leefomgeving zijn een goed startpunt, maar zijn vaak nog onvoldoende inzichtelijk aan de voorkant van het ontwikkelproces. Prestatie-eisen maken de consequenties van gemaakte keuzes inzichtelijk. Hoe eerder in de keten er over wordt nagedacht, hoe eenvoudiger het te implementeren is. Gezondheid hoeft niet per se duurder te zijn. Sterker nog, het levert meer op als je er op de langere termijn in investeert. Bewustzijn is een eerste belangrijke stap, want het is geen thema dat je er even bij doet. Er moet vanuit een intrinsieke motivatie, gedurende het gehele proces, aandacht voor zijn. Van groen voor deur in het stedenbouwkundig plan tot bewonersgedrag bij het gebruik van de installaties in huis.


Prettig groen wonen

Toegepast onderzoeker Robbert Snep van de Wageningen Universiteit doet al jaren onderzoek naar de groene woonomgeving en hoe natuur de menselijke gezondheid direct en indirect beïnvloedt. In de publicatie ‘Prettig Groen Wonen’ worden handvatten gegeven en aanbevelingen gedaan voor de natuurlijke stad. Tijdens de themasessie discussiëren we over een aantal eenvoudig toepasbare maatregelen:


1. Groendaken

Een groendak biedt kansen om gebouwen te verduurzamen. Groendaken voorkomen hittestress en dragen bij aan een beter klimaat in de stad. Een dak kan veel bieden: zonne-energie, waterberging, koeling, biodiversiteit en ontspanning. Groendaken zijn vooral relevant als het lastig is om piekbuien snel af te voeren of als het lastig is om de bovenste verdieping te koelen. Maar ook als er weinig ruimte op het maaiveld is om te ontspannen of als er weinig ruimte is voor tuinnatuur. Groendaken ondersteunen dan de natuurbeleving. Denk dus vooraf na over de prestatie(s) die het dak moet bieden.


2. Groene gevels

De gevel is te vaak nog een onbenutte plek om een groene woonomgeving te maken. Groengevels zijn relevant als het lastig is om het gebouw voldoende te koelen of als er weinig ruimte is voor natuur in tuinen. Ze bieden een groen uitzicht en dat verbetert de natuurlijke woonbeleving aanzienlijk. Bij uitzicht op groen worden meer gebieden in onze hersenen geactiveerd. Dat leidt tot een ander gedrag; je komt tot rust. Bovendien warmen gebouwen met groene gevels minder snel op en dat voorkomt hittestress. Aandachtspunt blijft beheer en onderhoud. Dat is in de meeste gevallen de belangrijkste redenen om traditionele gevels te handhaven, terwijl een groene gevel lang niet altijd ‘extra’ onderhoud vraagt.


3. Geveltuinen

Robbert Snep over het project Medina in Eindhoven. 4 Waterbalans

Beschouw een nieuwe woonomgeving als een spons en niet als een afvoerput. Water komt gratis naar je toe, dus hou het vast op de locatie waar het valt. Groen helpt daarbij. Om piekbuien op te vangen en hitte te lijf te gaan. Het belangrijkste principe? Ruimte maken waar water in de bodem kan zakken. Daarnaast kun je voorzieningen maken waar je een grote hoeveelheid water tijdelijk op kunt slaan, zoals een wadi of een ondergrondse wateropslag. Denk aan de volgende maatregelen:

- Zo weinig mogelijk verharding, doorlatende verharding zoals grastegels, veel begroeiing.

Hier kan water de grond in zakken.

- Hemelwater afkoppelen van de riolering: regenpijpen laten uitkomen in de tuin zelf. Dit

voorkomt overbelasting van het riool bij piekbuien.

- Een tuin met hoogteverschillen. Zo stroomt het water niet de woning of de kelder in.

- Bomen planten: